Powstanie listopadowe – miejsca pamięci – przewodnik

Budynek, z którego wyruszyli podchorążowie w listopadową noc, pola bitew pod Grochowem i Ostrołęką, reduta opisana przez Mickiewicza i klasztor, w którym obradował powstańczy Sejm – przewodnik po miejscach związanych z powstaniem listopadowym.

Fot. Adrian Grycuk, CC BY-SA 3.0 pl

czas: 1–3 dnitrudność: łatwa

Powstanie listopadowe wybuchło w Warszawie 29 listopada 1830 roku i było pierwszym wielkim zrywem Polaków przeciw Rosji po rozbiorach. Trwało blisko rok i choć zakończyło się klęską, przyniosło szereg bitew, które na trwałe weszły do historii i literatury. Większość miejsc z nim związanych leży na Mazowszu i Podlasiu, dlatego łatwo ułożyć z nich jedno- lub kilkudniową trasę.

Noc Listopadowa

Powstanie rozpoczęli podchorążowie pod wodzą Piotra Wysockiego, którzy wyruszyli ze Szkoły Podchorążych w Łazienkach Królewskich. Budynek, nazywany Podchorążówką, stoi w parku do dziś. Spacer po Łazienkach to dobry początek wędrówki śladami 1830 roku.

Stoczek i Olszynka Grochowska

14 lutego 1831 roku gen. Józef Dwernicki odniósł pod Stoczkiem pierwsze zwycięstwo nad Rosjanami. 25 lutego pod Olszynką Grochowską na wschodnim skraju dzisiejszej Warszawy stoczono jedną z najkrwawszych bitew powstania; dziś to miejsce pamięci z pomnikiem w parku.

Iganie i Ostrołęka

Pod Iganiami koło Siedlec 10 kwietnia 1831 roku wojska polskie odniosły jedno z najbardziej błyskotliwych zwycięstw. Wielka bitwa pod Ostrołęką 26 maja 1831 roku przyniosła obu stronom ciężkie straty – armię polską przed całkowitym rozbiciem uratowała szarża artylerii konnej Józefa Bema.

Reduta Ordona i Wola

We wrześniu 1831 roku Rosjanie zaatakowali Warszawę od strony Woli. W obronie Woli zginął gen. Józef Sowiński, a wybuch reduty bronionej przez Juliana Ordona uwiecznił Adam Mickiewicz w wierszu „Reduta Ordona”.

Zakroczym, Modlin i Zamość

Po upadku Warszawy Rząd i Sejm obradowały w klasztorze kapucynów w Zakroczymiu. Twierdza Modlin skapitulowała w październiku 1831 roku, a ostatnim punktem oporu był Zamość, który poddał się pod koniec października.

Jak zwiedzać

W Warszawie połącz Łazienki, Olszynkę Grochowską i Wolę w jeden dzień.
Zakroczym i Modlin leżą obok siebie – to półdniowa wycieczka z Warszawy.
Ostrołękę i pole bitwy pod Iganiami łatwo dołączyć do wypadu na Kurpie lub Podlasie.

Ciekawostki

25 stycznia 1831 roku Sejm ogłosił detronizację cara Mikołaja I jako króla Polski.
Po upadku powstania tysiące uczestników wyemigrowały na Zachód – zaczęła się Wielka Emigracja.