Krajobrazy pogórnicze i jeziora po kopalniach – przewodnik
Kolorowe jeziora w dawnych wyrobiskach, plaże w miejscu kopalń piasku i stoki narciarskie na zwałowiskach – przewodnik po krajobrazach, które w Polsce stworzył przemysł.
Fot. Przykuta, CC BY-SA 3.0
Górnictwo przez stulecia zmieniało krajobraz Polski. Kopalnie węgla, piasku i rud zostawiały po sobie wyrobiska, hałdy i zwałowiska. Dziś wiele z tych miejsc przeszło rekultywację – zamieniły się w jeziora z plażami, lasy, stoki narciarskie i rezerwaty. Niektóre stały się atrakcjami turystycznymi, które zaskakują nawet doświadczonych podróżników.
Łuk Mużakowa
Na pograniczu polsko-niemieckim, w okolicy Łęknicy, rozciąga się Łuk Mużakowa – podkowiasta morena czołowa, w której przez dziesięciolecia wydobywano węgiel brunatny, glinę i piasek. Po zakończeniu wydobycia wyrobiska wypełniła woda, tworząc dziesiątki jeziorek o niezwykłych barwach – od turkusu po rdzawą czerwień. Obszar jest geoparkiem uznanym przez UNESCO, a w pobliżu leży słynny Park Mużakowski.
Pogorie – Dąbrowa Górnicza
W Dąbrowie Górniczej leżą jeziora Pogoria – zbiorniki powstałe w wyrobiskach po wydobyciu piasku podsadzkowego dla kopalń węgla. Dziś to jedno z najpopularniejszych miejsc wypoczynku na Śląsku i w Zagłębiu – z plażami, przystaniami żeglarskimi i ścieżkami rowerowymi wokół wody.
Jezioro Pławniowickie
Podobną historię ma Jezioro Pławniowickie pod Gliwicami – powstało w wyrobisku po kopalni piasku. Nad jeziorem stoi neorenesansowy pałac Ballestremów z parkiem, a latem plaże przyciągają mieszkańców Górnego Śląska.
Góra Kamieńsk i Bełchatów
W województwie łódzkim, nad odkrywką kopalni Bełchatów, wznosi się Góra Kamieńsk – zwałowisko nadkładu, na którym powstały stok narciarski, trasy rowerowe i farma wiatrowa. Z punktów widokowych widać ogromne wyrobisko i Elektrownię Bełchatów – największą w Europie elektrownię opalaną węglem brunatnym.
Konin i Pustynia Błędowska
Wokół Konina dawne wyrobiska kopalń odkrywkowych zamieniają się w jeziora, a zwałowiska w lasy. Na Jurze leży Pustynia Błędowska – piaski odsłonięte po wycięciu lasów na potrzeby średniowiecznego górnictwa i hutnictwa. To dowód, że człowiek zmieniał krajobraz Polski już setki lat temu.
Jak zwiedzać
- Łuk Mużakowa najlepiej poznawać rowerem lub pieszo, po oznakowanych ścieżkach geoparku.
- Na Pogorię i do Pławniowic wybierz się latem – na plaże i żagle.
- Góra Kamieńsk jest atrakcyjna przez cały rok – zimą na narty, latem na rower.
Ciekawostki
- Barwa jeziorek w Łuku Mużakowa zależy od składu chemicznego wody i minerałów z dawnych wyrobisk.
- Rekultywacja dużej kopalni odkrywkowej trwa dziesiątki lat – po kopalni Bełchatów ma powstać ogromne jezioro.
Z dziećmi
Kolorowe jeziorka, plaże na Pogorii i zjazd na sankach z Góry Kamieńsk to atrakcje, które łączą zabawę z lekcją o przyrodzie i przemyśle.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni; zimą na Górę Kamieńsk.
W okolicy
- Park Mużakowski – ogród na granicy.
- Pogoria – jeziora Dąbrowy Górniczej.
- Pławniowice – pałac Ballestremów.
- Góra Kamieńsk – stok i widok na odkrywkę.
- Pustynia Błędowska.
- Ziemia konińska – przewodnik.
- Geoparki i cuda geologii w Polsce.
Gdzie spać
W Dąbrowie Górniczej, Gliwicach, Bełchatowie i Koninie działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej przyrody: kategoria Parki narodowe i przyroda.
Galeria zdjęć

Fot. Przykuta, CC BY-SA 3.0

Fot. JackMary, CC BY 3.0

Fot. Lestat (Jan Mehlich), CC BY-SA 3.0

Fot. Adam Chamczyk, CC BY 3.0

Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 3.0
Opublikowano: 19.11.2026




