Jeziorany – warmińskie miasteczko nad Symsarną

Jeziorany leżą nad rzeką Symsarną, w powiecie olsztyńskim, w samym środku historycznej Warmii. To niewielkie miasto z niespełna 3 tysiącami mieszkańców. Dawniej nazywało się Zybork (niem. Seeburg). Wokół rozciąga się pagórkowaty krajobraz z jeziorami, lasami i warmińskimi kapliczkami przy drogach.

Historia

Miasto założył biskup warmiński Herman z Pragi, a przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim wystawiono w 1338 roku. Biskupi wznieśli tu zamek, wokół którego wyrosło miasto otoczone murami z trzema bramami: Mostową, Młyńską i Reszelską. W 1414 roku miasto spłonęło w czasie wojny z zakonem, a w 1440 roku przystąpiło do Związku Pruskiego. Po pokoju toruńskim w 1466 roku Warmia wraz z Jezioranami należała do Polski aż do I rozbioru w 1772 roku. W 1783 roku piorun uderzył w wieżę zamku, a pożar strawił dużą część miasta. Odbudowę wspominał biskup Ignacy Krasicki.

Kościół św. Bartłomieja

Przy rynku stoi gotycki kościół św. Bartłomieja z XIV wieku. Ołtarz główny pochodzi z 1734 roku. Warto przyjrzeć się drzwiom wejściowym, bo wisi na nich cenna kołatka, rzadki okaz dawnej sztuki odlewniczej.

Zamek i mury

Z zamku biskupów warmińskich zostały piwnice. Nad nimi stoi dziś budynek Urzędu Miejskiego. Zachowało się też około 110 metrów gotyckich murów miejskich, które pozwalają wyobrazić sobie dawny obrys miasta.

Inne zabytki

• Renesansowa kaplica św. Krzyża z 1623 roku.
• Poewangelicki kościół św. Jadwigi Królowej przy ulicy Mickiewicza.
• Spichlerze, dawna poczta, willa „Zameczek” i kamienice.
• Warmińskie kapliczki przydrożne w mieście i okolicy.

Jezioro Luterskie i przyroda

Kilka kilometrów od miasta leży Jezioro Luterskie. Ma prawie 700 hektarów i do 20 metrów głębokości, a w Lutrach działa nad nim ośrodek wypoczynkowy. W okolicy są też jeziora Blanki, Ławki i Pierścień. Na rozlewiskach Symsarny koło Ustnika utworzono rezerwat ptactwa, w którym żyje około 50 gatunków ptaków. Z serpentyny drogowej koło Radostowa rozciąga się szeroki widok na okolicę.

Plan dnia

• Rano: spacer po rynku, kościół św. Bartłomieja i kołatka.
• Przed południem: resztki murów, urząd na piwnicach zamku i kaplica św. Krzyża.
• Po południu: kąpiel albo spacer nad Jeziorem Luterskim, a wieczorem obserwacja ptaków nad Symsarną.

Ciekawostki

• Według przekazów na wzgórzu Święta Góra (179 m n.p.m.) Prusowie odprawiali dawniej swoje obrzędy.
• Do Jezioran prowadziła kiedyś linia kolejowa. Rozebrano ją w latach 2013–2014.

Z dziećmi

Plaża nad Jeziorem Luterskim, rowerowe wycieczki po pagórkach i wypatrywanie ptaków nad rozlewiskami to dobry plan na rodzinny dzień.

Kiedy przyjechać

Latem na jeziora, a wiosną i jesienią na przeloty ptaków nad Symsarną.

Jak dojechać

Jeziorany leżą na drodze wojewódzkiej nr 593 z Dobrego Miasta do Reszla. Z Olsztyna dojedziesz samochodem przez Barczewo drogą nr 595.

W okolicy

• Reszel – zamek biskupów.
• Święta Lipka – sanktuarium.
• Dobre Miasto – kolegiata.
• Barczewo – miasto Nowowiejskiego.
• Biskupiec nad Dymerem.
• Bisztynek – Brama Lidzbarska.
• Warmia w weekend.

Gdzie spać

W Jezioranach i nad Jeziorem Luterskim działają pensjonaty i agroturystyki, a większy wybór jest w Olsztynie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 13.11.2026