Wał Pomorski 1945 – miejsca pamięci – przewodnik

Żelbetowe schrony ukryte wśród jezior, muzeum w małym miasteczku i pola bitew z lutego 1945 roku – przewodnik po Wale Pomorskim i miejscach pamięci walk 1 Armii Wojska Polskiego.

Fot. Krzysztof Golik, CC BY-SA 4.0

czas: 2–5 dnitrudność: łatwa

Wał Pomorski (niem. *Pommernstellung*) to system niemieckich umocnień zbudowany w latach 1931–1937 na pograniczu Pomorza i Wielkopolski. Główna pozycja biegła od okolic Gorzowa wzdłuż Noteci i Drawy do Wałcza, a dalej na północ wśród jezior przez Nadarzyce w stronę Szczecinka i Polanowa. W lutym 1945 roku wojska radzieckie i 1 Armia Wojska Polskiego przełamywały tę linię w ciężkich walkach.

Schrony

Największe schrony w rejonie Nadarzyc, Wałcza i Strzalin miały kilka podziemnych kondygnacji, ściany grube nawet na ponad 2 metry i miejsce dla około stu żołnierzy. Dziś wiele z nich to ruiny ukryte w lasach nad jeziorami.

Walki w lutym 1945 roku

Walki o Wał Pomorski trwały od 5 lutego 1945 roku. Szczególnie zacięte starcia toczyły się pod Golcami, gdzie dziś stoi pomnik. W rejonie Mirosławca walki zniszczyły część zabytkowej zabudowy, a miasto 10 lutego zdobyła 1 Armia Wojska Polskiego.

Muzea i skansen

W Mirosławcu działa Muzeum Walk o Wał Pomorski, a w Zdbicach koło Wałcza – skansen bojowy 1 Armii Wojska Polskiego z pozostałościami umocnień.

Dalszy szlak 1945 roku

Po przełamaniu Wału Pomorskiego żołnierze polscy walczyli o Kołobrzeg – w marcu 1945 roku odbyły się tam zaślubiny z morzem. Następnie forsowali Odrę, a w Gozdowicach nad Odrą działa muzeum upamiętniające te walki.

Jak zwiedzać

Wałcz, Zdbice i Mirosławiec łatwo połączyć w jednodniową trasę.
Do schronów w lasach najlepiej wybrać się z mapą lub przewodnikiem – teren bywa trudny.
Kołobrzeg i dolinę Odry warto odwiedzić przy okazji wypoczynku nad morzem lub w Nowej Marchii.

Ciekawostki

Pierwotnie Wał Pomorski miał osłaniać Pomorze przed ewentualnym atakiem wojsk polskich.
Każdy z dużych schronów miał uzbrojenie, peryskop i podziemne korytarze.

Z dziećmi

Muzeum w Mirosławcu, czołg i mural z mapą to dobre wprowadzenie dla starszych dzieci. Do zrujnowanych schronów w lasach nie wchodź z dziećmi – są niebezpieczne.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; w lutym w regionie odbywają się uroczystości rocznicowe.

W okolicy

Gdzie spać

W Wałczu i nad jeziorami Pojezierza Wałeckiego działają hotele, pensjonaty i agroturystyki – zobacz noclegi. Więcej fortyfikacji: kategoria Zamki i twierdze.