Zagłębie Dąbrowskie – przewodnik

Kamienny zamek nad Przemszą, jeziora w dawnych piaskowniach, ceglane osiedla górnicze, pałace fabrykantów i pustynia na skraju miast – przewodnik po Zagłębiu Dąbrowskim, regionie, który ma własną historię i tożsamość, choć często bywa mylony ze Śląskiem.

Fot. Lestat (Jan Mehlich), CC BY-SA 3.0

czas: 2 dnitrudność: łatwa

Zagłębie Dąbrowskie to region na wschód od Katowic, obejmujący m.in. Sosnowiec, Będzin, Dąbrowę Górniczą i Czeladź. Historycznie należało do Małopolski, a w czasach zaborów – do zaboru rosyjskiego, podczas gdy sąsiedni Górny Śląsk był w rękach pruskich. Granicę wyznaczała Przemsza, a mieszkańcy obu brzegów do dziś podkreślają swoją odrębność. Rozkwit regionu przyniosły XIX-wieczne kopalnie węgla, huty i fabryki, po których zostały ciekawe zabytki.

Będzin

Będzin to najstarsze miasto regionu, z kamiennym zamkiem z czasów Kazimierza Wielkiego, w którym działa Muzeum Zagłębia. Pod wzgórzem udostępniono podziemia, a w mieście zachował się odnowiony dom modlitwy z barwnymi polichromiami – ślad po dużej przedwojennej społeczności żydowskiej.

Czeladź

W Czeladzi dawna elektrownia kopalni „Saturn” zamieniła się w galerię sztuki, a ceglane osiedle Piaski pokazuje, jak mieszkały rodziny górnicze na początku XX wieku.

Sosnowiec

W Sosnowcu, największym mieście regionu, warto zobaczyć pałac Schoena – dawną rezydencję fabrykantów z parkiem, w której działa muzeum. Miasto ma też secesyjne kamienice i dawne fabryki włókiennicze.

Dąbrowa Górnicza i Pogorie

Dąbrowa Górnicza to miasto kopalń i hut, ale latem przyciąga głównie jeziorami Pogoria, powstałymi w dawnych wyrobiskach piasku. Plaże, przystanie i ścieżki rowerowe dookoła wody sprawiają, że to największe letnie kąpielisko aglomeracji.

Siewierz i Pustynia Błędowska

Na północnym skraju regionu leży Siewierz z ruinami zamku biskupów krakowskich, a na wschodzie – Pustynia Błędowska, jeden z największych obszarów lotnych piasków w Europie Środkowej.

Plan na weekend

Dzień 1 – zamek i podziemia w Będzinie, Elektrownia i osiedle Piaski w Czeladzi.
Dzień 2 – pałac Schoena w Sosnowcu, a po południu plaża lub rower nad Pogorią.

Ciekawostki

W czasach zaborów przez Przemszę przebiegała granica między Rosją a Prusami, a w okolicy stykały się granice trzech zaborów.
Mieszkańcy Zagłębia i Śląska od pokoleń żartobliwie podkreślają różnice w gwarze i obyczajach.