Międzyrzecki Rejon Umocniony – podziemia i nietoperze
Największy podziemny system fortyfikacji w Polsce: kilometry tuneli z czasów II wojny, bunkry i jeden z największych w Europie rezerwatów nietoperzy.
Fot. zywy, CC BY-SA 3.0
Międzyrzecki Rejon Umocniony (MRU) to system fortyfikacji zbudowany przez Niemców w latach 30. XX wieku na ówczesnej granicy z Polską. Jego najbardziej niezwykłą częścią są podziemia – kilkadziesiąt kilometrów tuneli, którymi miały jeździć kolejki transportujące żołnierzy i amunicję między bunkrami. To jeden z największych tego typu obiektów w Europie.
Podziemna trasa
Najpopularniejsze trasy zwiedzania zaczynają się w Pniewie koło Międzyrzecza. Z przewodnikiem schodzi się do tuneli, przechodzi korytarzami i ogląda dawne pomieszczenia: koszary, magazyny, maszynownie i stanowiska bojowe. Dostępne są trasy krótkie (ok. 2 godzin) i dłuższe, kilkugodzinne. W podziemiach panuje stała temperatura ok. 10°C.
Pętla Boryszyńska
Pętla Boryszyńska to fragment systemu z kilkoma połączonymi bunkrami i tunelem. Na powierzchni widać pancerne kopuły i wejścia do bunkrów, a w okolicy prowadzą szlaki spacerowe.
Rezerwat nietoperzy
Podziemia MRU są jednym z największych w Europie zimowisk nietoperzy. Co roku zimuje tu kilkadziesiąt tysięcy nietoperzy wielu gatunków. Dlatego teren jest objęty rezerwatem przyrody „Nietoperek” i obszarem Natura 2000. W okresie hibernacji (zwykle od jesieni do wiosny) część podziemi jest zamknięta dla zwiedzających, by nie niepokoić zwierząt.
Zwiedzanie
- Podziemia zwiedza się wyłącznie z przewodnikiem.
- Trasy są chłodne i wilgotne – zabierz kurtkę i wygodne buty.
- W okresie zimowym dostępność tras jest ograniczona – sprawdź przed przyjazdem.
Historia
MRU miał chronić Niemcy przed atakiem ze wschodu, ale nigdy nie został ukończony i w 1945 roku nie odegrał większej roli militarnej. Po wojnie część obiektów zdemontowano, a tunele zostały opuszczone – aż do czasu, gdy odkryli je turyści i nietoperze.
Praktycznie
- Na zwiedzanie zarezerwuj pół dnia.
- Dla dzieci i osób z klaustrofobią lepsze będą krótsze trasy.
- Okolica jest malownicza – w pobliżu leżą jeziora i lasy.
W okolicy
- Łagów.
- Międzyrzecz – zamek i muzeum.
- Zielona Góra.
Gdzie spać
W okolicy działają agroturystyki i ośrodki nad jeziorami, a w Łagowie – hotele i pensjonaty. Więcej fortyfikacji: kategoria Zamki i twierdze.
Galeria zdjęć

Fot. zywy, CC BY-SA 3.0

Fot. zywy, CC BY-SA 3.0

Fot. Greg228, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 22.10.2026





