Szlak romański w Polsce

Grube kamienne mury, półkoliste portale, rzeźbione kolumny i brązowe drzwi opowiadające żywot świętego Wojciecha – przewodnik po romańskich kościołach i opactwach Polski, najstarszych świątyniach, jakie przetrwały od czasów pierwszych Piastów.

Fot. Diego Delso, CC BY-SA 3.0

czas: 2–4 dnitrudność: łatwa

Styl romański to pierwszy wielki styl w architekturze polskiej, związany z czasami pierwszych Piastów i chrystianizacji kraju – od XI do początku XIII wieku. Jego budowle są masywne i surowe: z grubymi kamiennymi murami, małymi oknami, półkolistymi łukami i rzeźbionymi portalami. W Polsce zachowało się ich niewiele, ale te, które przetrwały, należą do najcenniejszych zabytków kraju. Wiele z nich leży na Szlaku Piastowskim i w jego okolicach.

Gniezno

W katedrze w Gnieźnie przechowywane są Drzwi Gnieźnieńskie – brązowe drzwi z XII wieku z osiemnastoma scenami z życia świętego Wojciecha. To jeden z najcenniejszych zabytków sztuki romańskiej w Europie.

Strzelno

W Strzelnie zachowały się romańska rotunda św. Prokopa i bazylika z niezwykłymi kolumnami pokrytymi rzeźbami cnót i przywar. Kolumny odkryto dopiero po II wojnie światowej, ukryte w późniejszych murach.

Tum pod Łęczycą

Archikolegiata w Tumie to monumentalna, dwuchórowa świątynia z kamienia, przypominająca twierdzę. Należy do największych i najlepiej zachowanych romańskich budowli w Polsce.

Czerwińsk nad Wisłą

Na skarpie nad Wisłą stoi opactwo kanoników regularnych w Czerwińsku, z romańską bazyliką i cennym portalem. Według tradycji tu w 1410 roku wojska Jagiełły przeprawiały się przez Wisłę w drodze pod Grunwald.

Kruszwica, Mogilno i Trzemeszno

W Kruszwicy stoi romańska kolegiata z granitu, nieopodal Mysiej Wieży. Mogilno ma opactwo benedyktynów z romańskimi kryptami, a Trzemeszno – bazylikę wzniesioną na fundamentach romańskiej świątyni.

Wiślica i Opatów

W Wiślicy zachowała się romańska płyta wiślicka – posadzka z rytymi postaciami, odkryta w podziemiach kolegiaty. W Opatowie stoi romańska kolegiata św. Marcina.

Jak zaplanować trasę

Wielkopolska i Kujawy – Gniezno, Trzemeszno, Mogilno, Strzelno i Kruszwica w jeden lub dwa dni.
Mazowsze i Łódzkie – Czerwińsk i Tum pod Łęczycą na jeden dzień.
Małopolska i Świętokrzyskie – Wiślica i Opatów w połączeniu z Sandomierzem.

Ciekawostki

Wiele romańskich kościołów przebudowano w późniejszych epokach – ich najstarsze fragmenty odkrywano dopiero podczas remontów.
Kolumny strzeleńskie są uznawane za jedne z najciekawszych romańskich rzeźb w Europie Środkowej.

Z dziećmi

Szukanie scen na Drzwiach Gnieźnieńskich i postaci na kolumnach w Strzelnie to ciekawa zagadka dla starszych dzieci.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; godziny otwarcia świątyń warto sprawdzić przed wyjazdem.

W okolicy

Gdzie spać

W Gnieźnie, Inowrocławiu, Łęczycy, Płocku i Sandomierzu działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Sanktuaria i klasztory.