Najstarsze miasta w Polsce

Gród wspomniany przez starożytnego geografa, wyspy, na których rodziło się państwo Piastów, królewskie wzgórza nad Wisłą i miasteczka, które jako pierwsze otrzymały prawa miejskie – przewodnik po najstarszych miastach Polski i śladach, które zostawiły w nich kolejne stulecia.

Fot. Peżot, CC BY-SA 4.0

czas: 3–7 dnitrudność: łatwa

Pytanie o to, które miasto w Polsce jest najstarsze, nie ma jednej odpowiedzi. Jedne miejscowości mogą pochwalić się najwcześniejszą wzmianką w źródłach, inne – najstarszym grodem, a jeszcze inne – najstarszymi prawami miejskimi. Wspólne jest jedno: w każdym z nich można dotknąć początków polskiej historii, od czasów plemiennych po rozkwit średniowiecznych miast.

Kalisz

Kalisz uchodzi za najstarsze miasto w Polsce, bo za jego pierwszą wzmiankę uważa się nazwę Calisia, zapisaną w II wieku przez greckiego geografa Ptolemeusza. Dziś to miasto z zabytkowym centrum, rezerwatem archeologicznym na Zawodziu i rzeką Prosną.

Gniezno i Ostrów Lednicki

Gniezno to pierwsza stolica Polski i miejsce, gdzie w 1000 roku odbył się słynny zjazd. W katedrze przechowywane są Drzwi Gnieźnieńskie z romańskimi płaskorzeźbami. Niedaleko leży Ostrów Lednicki – wyspa z ruinami palatium z czasów pierwszych Piastów.

Poznań

Na Ostrowie Tumskim w Poznaniu stanęła jedna z najstarszych katedr w Polsce, a w jej podziemiach odkryto ślady najstarszych budowli państwa Piastów. Według tradycji spoczywają tu Mieszko I i Bolesław Chrobry.

Kraków i Wrocław

Kraków z Wawelem był stolicą królestwa przez kilka stuleci, a jego dzieje sięgają czasów przedpiastowskich. We Wrocławiu najstarsze ślady miasta kryje Ostrów Tumski, gdzie w 1000 roku powstało biskupstwo.

Płock

Płock na skarpie nad Wisłą był stolicą Polski za panowania Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego. Na Wzgórzu Tumskim stoją katedra i zamek książąt mazowieckich.

Sandomierz

Sandomierz wymieniany był wśród głównych siedzib królestwa już w XII wieku. Jego starówka na wzgórzu nad Wisłą to jedno z najpiękniejszych średniowiecznych miast Polski.

Złotoryja i Lwówek Śląski

Na Dolnym Śląsku leżą miasta z najstarszymi zachowanymi przywilejami lokacyjnymi: Złotoryja otrzymała prawa miejskie w 1211 roku, a Lwówek Śląski kilka lat później.

Jak zaplanować trasę

Szlak Piastowski w Wielkopolsce łączy Gniezno, Ostrów Lednicki, Poznań i Kalisz – to dobry plan na 2–3 dni.
Kraków i Sandomierz można połączyć w jeden wyjazd wzdłuż Wisły.
Dolny Śląsk z Wrocławiem, Złotoryją i Lwówkiem pasuje na długi weekend.

Ciekawostki

Spór o tytuł najstarszego miasta toczą od lat Kalisz, Gniezno i kilka innych miast.
Wiele najstarszych miast powstało na wyspach i wzgórzach, które łatwo było bronić.