Stalowa Wola – miasto COP i Rozwadów

Miasto wybudowane w sosnowym lesie w ciągu kilkunastu miesięcy, modernistyczne osiedla dla hutników z lat 30. i stary Rozwadów z rynkiem i klasztorem – Stalowa Wola to żywa lekcja historii przemysłowej Polski.

Fot. Cole85, CC BY 4.0

czas: pół dniatrudność: łatwa

Stalowa Wola to jedno z najmłodszych miast w Polsce. Powstała pod koniec lat 30. XX wieku w lasach nad Sanem, jako najważniejsza inwestycja Centralnego Okręgu Przemysłowego. Tam, gdzie jeszcze w 1937 roku rosła sosnowa puszcza, w ciągu kilkunastu miesięcy stanęły zakłady zbrojeniowe, elektrownia i osiedle dla tysięcy pracowników. Dziś to ponad pięćdziesięciotysięczne miasto, w którym obok siebie stoją modernistyczne kamienice z czasów II Rzeczypospolitej i stary Rozwadów, mający za sobą kilka stuleci historii.

Centralny Okręg Przemysłowy

COP był wielkim planem gospodarczym II Rzeczypospolitej. Przemysł miał powstać w środku kraju, z dala od granic, w widłach Wisły i Sanu. Budowa huty w Stalowej Woli stała się symbolem tej inwestycji – zakład wyposażono w nowoczesne maszyny, a do pracy ściągnęli ludzie z całej Polski. Wybuch wojny przerwał rozwój, ale po 1945 roku miasto szybko się rozrosło.

Modernistyczne osiedle

Najstarsza część miasta to osiedle z lat 30. – zaplanowane od podstaw, z szerokimi ulicami, zielenią między budynkami i domami o czystych, modernistycznych formach. Mieszkali tu inżynierowie, urzędnicy i robotnicy huty. Spacer po tych ulicach pokazuje, jak wyobrażano sobie wtedy nowoczesne miasto przemysłowe.

Rozwadów

Rozwadów jest dużo starszy od Stalowej Woli – prawa miejskie otrzymał w XVII wieku, a od 1973 roku jest jej dzielnicą. Zachował rynek z niską zabudową i dawny układ miasteczka. Na skraju rynku stoi zespół klasztoru kapucynów z kościołem. Klimat Rozwadowa przypomina galicyjskie miasteczka i zupełnie różni się od przemysłowego centrum.

Muzeum Regionalne

Muzeum Regionalne w Stalowej Woli opowiada o budowie COP, historii huty i dziejach regionu, a także o przyrodzie dawnej Puszczy Sandomierskiej. To dobry początek zwiedzania, który pomaga zrozumieć, dlaczego miasto wygląda tak, a nie inaczej.

Nad Sanem

Stalowa Wola leży nad Sanem, a wzdłuż rzeki prowadzą ścieżki spacerowe i rowerowe. W okolicy zachowały się fragmenty borów sosnowych, które przypominają, jak wyglądał ten teren przed budową miasta.

Plan na jeden dzień

Rano Muzeum Regionalne i spacer po osiedlu z lat 30.
W południe Rozwadów – rynek i klasztor.
Po południu spacer nad Sanem albo wycieczka do Sandomierza.

Ciekawostki

Prawa miejskie Stalowa Wola otrzymała dopiero po II wojnie światowej.
Nazwa miasta nawiązuje do stali, którą miała produkować huta.

Z dziećmi

Muzeum z makietami i opowieścią o budowie miasta oraz spacer nad rzeką to spokojne popołudnie z dziećmi.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok – muzeum i spacery po mieście nie zależą od sezonu.

Jak dojechać

Stalowa Wola ma połączenia kolejowe z Rzeszowem i Lublinem. Autem dojedziesz drogą S19, ok. 70 km od Rzeszowa.

W okolicy

Gdzie spać

W Stalowej Woli działają hotele i pensjonaty, a w okolicy – agroturystyki na skraju lasów – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.