Powstanie wielkopolskie – miejsca pamięci – przewodnik

Powstanie wielkopolskie wybuchło 27 grudnia 1918 roku w Poznaniu, dzień po przyjeździe Ignacego Jana Paderewskiego, którego entuzjastycznie witali mieszkańcy. W ciągu kilku tygodni powstańcy przejęli kontrolę nad większością Wielkopolski. Walki zakończył rozejm w Trewirze w lutym 1919 roku, a traktat wersalski potwierdził przynależność regionu do Polski. To jedyne w pełni zwycięskie polskie powstanie, a pamięć o nim jest w Wielkopolsce bardzo żywa.

Poznań

W Poznaniu wszystko się zaczęło – Paderewski przemawiał z okna hotelu Bazar, a następnego dnia wybuchły walki. W mieście działa Muzeum Powstania Wielkopolskiego w dawnym Odwachu na Starym Rynku, a w wielu miejscach miasta stoją pomniki i tablice upamiętniające powstańców.

Oborniki i Kościan

Mieszkańcy Obornik witali Paderewskiego jadącego do Poznania i szybko przyłączyli się do walk – miasto było wolne już 4 stycznia 1919 roku. W Kościanie powstańcy przejęli władzę 31 grudnia 1918 roku; w tutejszym muzeum działa escape room nawiązujący do tamtych wydarzeń.

Pleszew, Ostrzeszów, Nowy Tomyśl

W Pleszewie sformowano pięć kompanii powstańczych. W Ostrzeszowie na cmentarzu stoi pomnik powstańców odsłonięty w 1925 roku przez gen. Józefa Hallera. Nowy Tomyśl zajęli powstańcy 3 stycznia 1919 roku.

Na linii frontu

W zachodniej i północnej Wielkopolsce front przebiegał blisko późniejszej granicy – w okolicach Międzychodu, Zbąszynia i wzdłuż Noteci. Po wojnie część tych terenów pozostała w Niemczech, a granica biegła zaledwie kilka kilometrów od miast.

Jak zwiedzać

• W Poznaniu zacznij od Muzeum Powstania Wielkopolskiego na Starym Rynku.
• 27 grudnia w wielu miastach Wielkopolski odbywają się uroczystości rocznicowe.
• Pomniki powstańców stoją w większości miasteczek regionu – warto ich szukać w czasie podróży.

Ciekawostki

• 27 grudnia jest w Polsce Narodowym Dniem Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego.
• Powstańcze oddziały stały się zalążkiem Armii Wielkopolskiej, która walczyła później w wojnie polsko-bolszewickiej.

Z dziećmi

Muzeum w Poznaniu, escape room w Kościanie i rekonstrukcje historyczne w czasie rocznic to dobry sposób, by opowiedzieć dzieciom o zwycięskim powstaniu.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; najwięcej wydarzeń odbywa się pod koniec grudnia, w rocznicę wybuchu powstania.

W okolicy

• Poznań – Stary Rynek.
• Oborniki – u ujścia Wełny.
• Kościan – miasto mostów.
• Pleszew – kolej wąskotorowa.
• Ostrzeszów – baszta i wzgórza.
• Nowy Tomyśl – wiklina i chmiel.
• Międzychód – kraina stu jezior.
• Września – Muzeum Dzieci Wrzesińskich.

Gdzie spać

W Poznaniu i miastach Wielkopolski działa wiele hoteli i pensjonatów – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 13.11.2026