Polskie Szwajcarie – krainy wzgórz i jezior – przewodnik
Morenowe pagórki, jeziora w głębokich rynnach i skały, które na płaskim niżu wyglądają jak małe góry – przewodnik po polskich krainach nazywanych Szwajcariami.
Fot. KazimierzP, CC BY-SA 2.0
W XIX wieku podróżnicy i letnicy chętnie nazywali malownicze, pagórkowate okolice „Szwajcariami” – porównując je do alpejskiego kraju jezior i gór. Na polskim niżu takich miejsc jest kilka. Najczęściej to krainy morenowych wzgórz, które zostawił lodowiec, z jeziorami w głębokich rynnach, wąwozami i lasami bukowymi. Nazwy przetrwały do dziś i dobrze oddają charakter tych regionów – dla mieszkańców płaskiej Polski to prawdziwe „góry”.
Szwajcaria Kaszubska
Najbardziej znana jest Szwajcaria Kaszubska – pagórkowata kraina polodowcowych jezior i lasów, ok. godziny jazdy od Gdańska. Wznosi się tu Wieżyca – najwyższe wzniesienie pasa nizin, z wieżą widokową. W Szymbarku stoi słynny „dom do góry nogami”, a nad jeziorami Raduńskimi i w okolicach Chmielna działają pracownie ceramiki kaszubskiej. To idealny teren na rower i kajak.
Szwajcaria Połczyńska
Na Pomorzu Zachodnim leży Szwajcaria Połczyńska – pagórkowata okolica z jeziorami, lasami i głębokimi dolinami. Jej sercem jest uzdrowisko Połczyn-Zdrój z parkiem zdrojowym, zamkiem i tradycją leczenia borowinami. Szlaki po morenowych wzgórzach prowadzą do punktów widokowych i nad jeziora.
Szwajcaria Chodzieska i Czarnkowska
W północnej Wielkopolsce, wokół Chodzieży, rozciąga się Szwajcaria Chodzieska – pagórki moreny czołowej z wąwozami i buczynami. Na wzgórzu Gontyniec działa zimą niewielki stok narciarski. Nieco dalej na zachód, nad Notecią, leży Czarnków – miasto na morenowych wzgórzach, którego okolicę nazywa się Szwajcarią Czarnkowską.
Szwajcaria Żerkowska
W południowej Wielkopolsce, w okolicach Żerkowa i Jarocina, leży Szwajcaria Żerkowska – kraina wzgórz nad doliną Warty. Jej największą atrakcją jest klasycystyczny dworek w Śmiełowie, w którym w 1831 roku gościł Adam Mickiewicz, dziś muzeum poety.
Szwajcaria Lwówecka
Zupełnie inny charakter ma Szwajcaria Lwówecka na Pogórzu Izerskim – to nie morenowe wzgórza, lecz piaskowcowe skały na obrzeżach Lwówka Śląskiego. Ściany, baszty i wąwozy tworzą skalny labirynt z leśną ścieżką, a w okolicy leżą Wleń z ruinami zamku i Pławna z Zamkiem Śląskich Legend.
Jak zwiedzać
- Najlepszym sposobem poznania „Szwajcarii” jest rower albo piesza wędrówka – podjazdy są krótkie, ale widoki rozległe.
- Wiele z tych krain ma sieć szlaków pieszych i rowerowych z punktami widokowymi.
- Wiosną i jesienią, gdy buczyny mienią się kolorami, pagórki wyglądają najpiękniej.
Plan wycieczek
- Kaszuby – Wieżyca, Szymbark i jeziora Raduńskie.
- Pomorze Zachodnie – Połczyn-Zdrój i okolice.
- Wielkopolska – Chodzież z Gontyńcem, Czarnków i Śmiełów.
- Dolny Śląsk – Lwówek Śląski i skały Szwajcarii Lwóweckiej.
Ciekawostki
- Wieżyca w Szwajcarii Kaszubskiej ma ok. 329 m n.p.m. – to najwyższy punkt pasa nizin w Polsce.
- Nazwy „Szwajcaria” często upowszechniali dziewiętnastowieczni letnicy i autorzy przewodników.
Z dziećmi
Dom do góry nogami w Szymbarku, wieża na Wieżycy i skalny labirynt w Lwówku to atrakcje, które dzieci zapamiętają. Pagórkowate trasy rowerowe warto dopasować do możliwości najmłodszych.
Kiedy przyjechać
Od maja do października; zimą na Kaszubach i w okolicy Chodzieży działają niewielkie stoki narciarskie.
W okolicy
- Szwajcaria Kaszubska – Wieżyca i Szymbark.
- Połczyn-Zdrój – Szwajcaria Połczyńska.
- Chodzież – miasto porcelany i Gontyniec.
- Czarnków – Szwajcaria Czarnkowska.
- Śmiełów – dworek Mickiewicza.
- Szwajcaria Lwówecka – skały piaskowcowe.
- Chmielno – ceramika Neclów.
- Margonin – jezioro i pałac.
Gdzie spać
W Szwajcarii Kaszubskiej i Połczyńskiej działa wiele agroturystyk i pensjonatów nad jeziorami, a w Wielkopolsce i na Dolnym Śląsku – hotele w miastach – zobacz noclegi. Więcej gór: kategoria Góry i szlaki.
Galeria zdjęć

Fot. KazimierzP, CC BY-SA 2.0

Fot. Staszek99, CC BY-SA 4.0

Fot. Stanley krawczyk, CC BY-SA 4.0

Fot. Sławomir Milejski, CC BY-SA 4.0

Fot. Araspaterka, CC BY-SA 3.0 pl
Opublikowano: 19.11.2026



