Pilica – przewodnik po dolinie rzeki
Rzeka, która rodzi się w zamkowym parku na Jurze, płynie przez gniazda magnackich rodów, cysterskie opactwo i puszcze, by uchodzić do Wisły pod Warką – przewodnik po dolinie Pilicy.
Fot. Rafał T, CC BY-SA 3.0
Pilica to jedna z najdłuższych rzek centralnej Polski – lewy dopływ Wisły o długości ponad 300 km. Wypływa na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, w miasteczku o tej samej nazwie, a następnie płynie szerokim łukiem przez województwa śląskie, świętokrzyskie, łódzkie i mazowieckie, by uchodzić do Wisły w okolicy Warki. Jej dolina to kraina lasów, łąk i piaszczystych łach, a nad brzegami leżą zabytkowe miasteczka.
Źródła – Pilica
W miasteczku Pilica na Jurze biją źródła rzeki, otoczone parkiem wokół dawnego pałacu z XVII wieku. Pałac powstał na miejscu wcześniejszego zamku i jest otoczony wałami nowożytnych fortyfikacji. Kilka kilometrów dalej, w Smoleniu, stoją ruiny zamku Szlaku Orlich Gniazd.
Górny bieg – Koniecpol i Przedbórz
Pilica płynie przez Koniecpol – gniazdo rodu hetmana Stanisława Koniecpolskiego, z wczesnobarokowym kościołem Świętej Trójcy – a dalej przez Przedbórz, miasteczko na skraju Przedborskiego Parku Krajobrazowego. W tej części rzeka jest wąska i kręta, z czystą wodą.
Sulejów i zalew
W Sulejowie stoi romańsko-gotyckie opactwo cystersów z murami obronnymi – jeden z najcenniejszych zespołów klasztornych w Polsce. Poniżej rozlewa się Zalew Sulejowski z plażami i przystaniami. Nad zalewem, w Smardzewicach, działa ośrodek hodowli żubrów.
Tomaszów, Spała i Inowłódz
W Tomaszowie Mazowieckim warto zobaczyć Niebieskie Źródła – rezerwat, w którym woda wypływająca z dna ma niezwykły błękitny kolor. Kilka kilometrów dalej leżą Spała – dawna rezydencja myśliwska wśród lasów – i Inowłódz z romańskim kościołem św. Idziego, jednym z najstarszych w Polsce. To najpopularniejszy odcinek kajakowy Pilicy.
Dolny bieg – Białobrzegi i Warka
Na Mazowszu Pilica płynie szeroko, z wyspami i łachami. W Białobrzegach rynek zdobią białe gęsi, a w Warce działa muzeum Kazimierza Pułaskiego w Winiarach. W dolnym biegu, nieco na zachód od rzeki, leży także Mogielnica – jedno z najstarszych miast Mazowsza – nad dopływem Pilicy, Mogielanką.
Kajakiem po Pilicy
Pilica to rzeka dla każdego: od krótkich rodzinnych spływów po wielodniowe wyprawy z biwakami. Najpopularniejszy odcinek prowadzi z Sulejowa przez Tomaszów do Inowłodza i Spały. Na dolnej Pilicy szlak jest spokojny i szeroki, z licznymi miejscami na postój.
Jak zwiedzać
- Górna Pilica – Pilica, Koniecpol, Przedbórz: jeden–dwa dni samochodem.
- Środkowa Pilica – Sulejów, Smardzewice, Tomaszów, Spała, Inowłódz: weekend z kajakiem.
- Dolna Pilica – Białobrzegi, Mogielnica i Warka: dzień na Mazowszu.
Ciekawostki
- Przez wieki Pilica była rzeką pograniczną – na jej odcinkach stykały się Małopolska, Mazowsze i ziemie łęczycko-sieradzkie.
- Zalew Sulejowski powstał w latach 70. XX wieku po spiętrzeniu rzeki zaporą.
Z dziećmi
Żubry w Smardzewicach, Niebieskie Źródła w Tomaszowie i krótki spływ kajakiem to atrakcje, które zachwycą dzieci.
Kiedy przyjechać
Od maja do września na kajaki i plaże; jesienią na grzyby w nadpilickich lasach.
W okolicy
- Pilica – pałac i źródła Pilicy.
- Koniecpol – miasto hetmana.
- Przedbórz – miasteczko nad Pilicą.
- Sulejów – opactwo cystersów.
- Smardzewice – hodowla żubrów.
- Tomaszów Mazowiecki – Niebieskie Źródła.
- Spała i Inowłódz.
- Białobrzegi – miasteczko nad Pilicą.
- Warka – muzeum Pułaskiego.
- Pilica – spływ kajakowy.
Gdzie spać
Nad Pilicą działają agroturystyki, ośrodki i pola biwakowe, a hotele – w Tomaszowie, Sulejowie i Spale – zobacz noclegi. Więcej spływów: kategoria Kajaki i spływy.
Galeria zdjęć

Fot. Rafał T, CC BY-SA 3.0

Fot. Elmirka m, CC BY 3.0

Fot. Przykuta, CC BY-SA 3.0

Fot. Ron whisky, Public domain

Fot. Warszawska róg Szerokiej w Tomaszowie Mazowieckim, w województwie łódzkim, PL, EU. CC0, Public domain
Opublikowano: 19.11.2026





