Miasta-ogrody i letniska pod Warszawą – przewodnik

Drewniane wille z koronkowymi werandami wśród sosen, ulice bez krawężników, uzdrowiskowa tężnia i dom pisarza, w którym bywała cała artystyczna Polska – przewodnik po miasteczkach, do których warszawiacy uciekali przed zgiełkiem na długo przed modą na podmiejskie domy.

Fot. Magalia, CC BY 3.0

czas: 1–3 dnitrudność: łatwa

Na przełomie XIX i XX wieku zamożni mieszkańcy Warszawy zaczęli szukać wytchnienia poza miastem. Wzdłuż nowych linii kolejowych wśród sosnowych lasów powstawały letniska i miasta-ogrody – osiedla, w których domy ginęły w zieleni, a powietrze miało właściwości lecznicze. Wiele z nich zachowało dawny charakter do dziś. To świetny cel na jednodniową wycieczkę z Warszawy – pociągiem, kolejką WKD lub rowerem.

Podkowa Leśna

Podkowa Leśna to pierwsze w Polsce miasto-ogród, założone w latach 20. XX wieku według idei Ebenezera Howarda. Wille kryją się wśród sosen, a w Stawisku działa muzeum Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów, z wnętrzami i parkiem. Dojazd zapewnia kolejka WKD.

Milanówek

Sąsiedni Milanówek słynie z willi w lesie i tradycji jedwabiu – działała tu wytwórnia tkanin jedwabnych, a w mieście można zobaczyć pamiątki tej tradycji. Spacer po zielonych uliczkach przypomina wizytę w przedwojennym kurorcie.

Konstancin-Jeziorna

Konstancin-Jeziorna na południe od Warszawy to uzdrowisko z tężnią solankową, parkiem zdrojowym i dziesiątkami eleganckich willi z początku XX wieku. Przed wojną odpoczywali tu artyści, politycy i przemysłowcy.

Otwock i świdermajery

Otwock nad Świdrem był jednym z najpopularniejszych letnisk i ośrodków leczniczych. Słynie z świdermajerów – drewnianych willi z ażurowymi werandami i balkonami, których nazwę ukuł poeta Konstanty Ildefons Gałczyński, łącząc nazwę rzeki Świder ze słowem „biedermeier”. Nad rzeką czekają piaszczyste plaże i ścieżki.

Żyrardów i Radziejowice

Dalej na zachód leży Żyrardów – unikatowa XIX-wieczna osada fabryczna z ceglanymi budynkami, a obok Radziejowice z pałacem i romantycznym parkiem Krasińskich.

Plan na weekend

Dzień 1 – Podkowa Leśna i Milanówek kolejką WKD.
Dzień 2 – Konstancin z tężnią albo Otwock ze spacerem nad Świdrem.

Ciekawostki

Andriolli, malarz i ilustrator, był jednym z pionierów letnisk nad Świdrem.
Wiele willi w Konstancinie i Otwocku ma własne nazwy, wypisane na tabliczkach przy bramach.