Frampol – rynek jak szachownica

Kwadratowy rynek ustawiony według stron świata, osiem ulic rozchodzących się promieniście i wieża widokowa na wzgórzu – Frampol to małe miasteczko z niezwykłym planem, na skraju Roztocza.

Fot. Jbadach123, CC BY-SA 4.0

czas: 1 godzinatrudność: łatwa

Frampol leży na pograniczu Roztocza Zachodniego i Równiny Biłgorajskiej, 16 km od Biłgoraja i ok. 47 km od Zamościa. To jedno z najmniejszych miast województwa lubelskiego – mieszka tu ok. 1,4 tysiąca osób – ale ma niezwykły układ urbanistyczny, uznawany za ewenement w skali kraju.

Historia

Początki Frampola sięgają początku XVIII wieku. Nazwa pochodzi prawdopodobnie od imienia Franciszki z Szczuków – żony założyciela. W 1738 roku król August III nadał miastu przywilej na jarmarki, a Frampol rozwijał się jako ośrodek tkacki. W 1870 roku utracił prawa miejskie, odzyskane dopiero w 1993 roku. 13 września 1939 roku miasteczko, w którym nie było żadnych obiektów wojskowych, zostało zbombardowane przez niemieckie lotnictwo – zniszczeniu uległa niemal cała zabudowa. W czasie okupacji zamordowano i wywieziono do Bełżca żydowskich mieszkańców miasta.

Rynek jak szachownica

Frampol ma kwadratowy rynek zorientowany według stron świata, z którego środka wychodzi promieniście osiem ulic. Pierwotnie bok rynku miał ok. 225 metrów. Taki plan jest niezwykle rzadki – najlepiej widać go z lotu ptaka lub z mapy.

Zabytki

W mieście stoją neogotycki kościół św. Jana Nepomucena i Matki Bożej Szkaplerznej z XIX wieku, XIX-wieczna plebania i dawna zabudowa stodolna. Zachował się też cmentarz żydowski. Na wzgórzu nad miastem stoi wieża widokowa z panoramą Roztocza.

Okolica

Część gminy leży w Szczebrzeszyńskim Parku Krajobrazowym, a na południu zaczynają się Lasy Janowskie. Doliną Białej Łady prowadzą spokojne trasy rowerowe.

Plan wizyty

Rynek i ulice wychodzące promieniście.
Kościół i plebania.
Wieża widokowa na wzgórzu.

Ciekawostki

W 1921 roku Frampol liczył ok. 2,7 tysiąca mieszkańców – dwa razy więcej niż dziś.
Frampol był w XIX wieku ośrodkiem rzemiosła tkackiego.

Z dziećmi

Wejście na wieżę widokową i szukanie na mapie promienistego układu ulic to krótka, ciekawa wycieczka, którą łatwo połączyć ze Zwierzyńcem i Szczebrzeszynem.