Parki narodowe i przyroda Ciekawe miejsca

Cisy Staropolskie w Wierzchlesie

Tysiące ciemnozielonych cisów rosnących w cieniu dębów i grabów, strome zbocza nad doliną Wdy, ścieżka przez wąwozy i drzewa, które malował Leon Wyczółkowski – rezerwat w Wierzchlesie to największe skupisko cisa w Polsce i jedno z najstarszych chronionych miejsc w kraju.

Fot. MOs810, CC BY-SA 4.0

długość: 3,0 kmczas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Rezerwat Cisy Staropolskie imienia Leona Wyczółkowskiego leży we wsi Wierzchlas, na skraju Borów Tucholskich, nad doliną Wdy. Chroni największe w Polsce naturalne skupisko cisa pospolitego – drzewa, które dawniej rosło powszechnie, a z czasem stało się rzadkością. Spacer po rezerwacie to wędrówka przez jeden z najbardziej niezwykłych lasów w kraju: mroczny, cichy i pełen drzew o pokręconych pniach.

Cisy

W rezerwacie rośnie kilka tysięcy cisów – od młodych krzewów po potężne, wielopniowe drzewa liczące kilkaset lat. Najstarsze okazy należą do najstarszych drzew w regionie. Cisy rosną tu w cieniu dębów, buków i grabów, tworząc gęsty, ciemny podszyt. Wszystkie części cisa, poza czerwoną osnówką nasion, są trujące – dlatego zwierzęta gospodarskie omijały te lasy, a drzewa przetrwały.

Najstarsza ochrona

Cisy w Wierzchlesie objęto ochroną już w pierwszej połowie XIX wieku, co czyni to miejsce jednym z najstarszych chronionych obszarów przyrody na ziemiach polskich. Status rezerwatu przyrody nadano mu później, a dziś obejmuje on zbocza doliny Wdy wraz z otaczającym lasem.

Leon Wyczółkowski

Rezerwat nosi imię Leona Wyczółkowskiego, który przyjeżdżał w Bory Tucholskie i malował tutejsze drzewa. Jego obrazy i grafiki z cisami należą do najbardziej znanych przedstawień polskiego lasu.

Ścieżka

Przez rezerwat prowadzi ścieżka dydaktyczna z tablicami. Trasa schodzi w wąwozy i wspina się na zbocza doliny Wdy, więc miejscami bywa stromo. Przejście zajmuje około godziny.

Wda i Bory Tucholskie

Poniżej rezerwatu płynie Wda – jedna z najpopularniejszych rzek kajakowych Pomorza. Kilka kilometrów dalej leży Tleń z ośrodkami wypoczynkowymi nad zalewem, a w stronę północy ciągną się sosnowe Bory Tucholskie.

Plan na pół dnia

Rano ścieżka po rezerwacie.
W południe odpoczynek nad Wdą.
Po południu Tleń albo spływ kajakowy.

Ciekawostki

Cis rośnie bardzo wolno i może dożyć wielu stuleci.
Drewno cisowe było dawniej cenione na łuki – to jeden z powodów, dla których cisów ubyło w Europie.

Z dziećmi

Spacer po tajemniczym lesie to ciekawa przygoda, ale trzeba pilnować, by dzieci nie zrywały gałązek ani owoców – cis jest trujący.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; jesienią na cisach widać czerwone osnówki, a zimą ciemna zieleń drzew kontrastuje ze śniegiem.

Bezpieczeństwo

Nie schodź ze ścieżki – zbocza są strome, a rezerwat podlega ścisłej ochronie.

Jak dojechać

Wierzchlas leży ok. 20 km od Świecia i ok. 15 km od Tlenia; przy rezerwacie jest parking.

W okolicy

Gdzie spać

W Tleniu, Świeciu i wsiach Borów Tucholskich działają ośrodki, pensjonaty i agroturystyki – zobacz noclegi. Więcej przyrody: kategoria Parki narodowe i przyroda.