Karpniki – zamek na wyspie w Dolinie Pałaców

Średniowieczny zamek na sztucznej wyspie, który pruski książę i jego żona zamienili w romantyczną rezydencję pełną gości z europejskich dworów – Karpniki to jedna z pereł Doliny Pałaców, położona u stóp skał Rudaw Janowickich.

Fot. Jacek Halicki, CC BY 3.0

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Karpniki to wieś w Kotlinie Jeleniogórskiej, w gminie Mysłakowice, u podnóża Krzyżnej Góry w Rudawach Janowickich. Najcenniejszym zabytkiem jest zamek stojący na sztucznej wyspie otoczonej fosą. Budowla łączy elementy wielu epok – od średniowiecza po XIX-wieczny neogotyk – i należy do najpiękniejszych rezydencji Doliny Pałaców i Ogrodów, uznanej za pomnik historii.

Od warowni do rezydencji

Pierwsze założenie obronne powstało tu w XIV wieku – był to budynek mieszkalny z cylindryczną wieżą. W XV wieku majątek należał do rodu Schaffgotschów, którzy rozbudowali siedzibę o kolejne skrzydła i dziedziniec. Pod koniec XVI wieku nowy właściciel przebudował zamek w stylu renesansowym; prace ukończono w 1603 roku, co upamiętnia inskrypcja na portalu bramnym. W kolejnych stuleciach wieża otrzymała barokowy hełm, a zamek często zmieniał właścicieli.

Hohenzollernowie w Karpnikach

W 1822 roku Karpniki kupił Wilhelm Pruski, brat króla Fryderyka Wilhelma III, dla siebie i żony Marianny Orańskiej. Zamek przebudowano w stylu neogotyckim, a para uczyniła z niego ośrodek życia towarzyskiego arystokracji – odbywały się tu bale, koncerty i przedstawienia, a wśród gości bywali członkowie rodzin panujących z Prus i Rosji. Marianna była też fundatorką monumentalnego pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim.

Park

Wokół zamku założono park krajobrazowy w stylu angielskim ze sztucznymi ruinami, pawilonami, rzeźbami i punktami widokowymi. Razem z sąsiednimi posiadłościami tworzył on rozległe założenie, nazywane „Śląskim Elizjum”, które łączyło rezydencje rozsiane po Kotlinie Jeleniogórskiej.

Upadek i odrodzenie

Po 1945 roku zamek mieścił szkołę, dom pomocy i ośrodek kolonijny, a w latach 70. został opuszczony i popadał w ruinę. Od 2009 roku prowadzono prace restauratorskie, a w 2014 roku otwarto w nim hotel. Odtworzono reprezentacyjne wnętrza na podstawie XIX-wiecznych akwarel i zachowano detale z różnych epok, w tym renesansowe malowidła.

Zwiedzanie

Zamek jest własnością prywatną – wnętrza są przeznaczone dla gości hotelu i restauracji, ale dziedziniec i park można zwiedzać. Najlepiej połączyć wizytę z obiadem lub kawą w zamkowej restauracji.

Plan dnia

Rano szlak z Karpnik na Krzyżną Górę i skały Sokolika.
W południe zamek, dziedziniec i park.
Po południu pałac i folwark w Łomnicy albo park w Bukowcu.

Ciekawostki

W XVIII wieku majątkiem przez kilka lat zarządzali cystersi z Krzeszowa.
W 1993 roku złodzieje próbowali wywieźć renesansowy portal bramny, ale udało się go odzyskać.

Z dziećmi

Zamek na wyspie z fosą i spacer po parku to świetny początek wycieczki, a krótki szlak na skały Rudaw Janowickich zachwyci starsze dzieci.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni, gdy park jest zielony, a szlaki w Rudawach suche.

Jak dojechać

Karpniki leżą ok. 15 km na wschód od Jeleniej Góry i ok. 10 km od Karpacza.

W okolicy

Gdzie spać

Można przenocować w samym zamku, a w Karpnikach, Łomnicy i Jeleniej Górze działają pensjonaty i hotele w pałacach – zobacz noclegi. Więcej zamków: kategoria Zamki i twierdze.