Góry Sowie – Osówka i Wielka Sowa

Tajemnicze podziemne miasta z czasów II wojny, kamienna wieża na najwyższym szczycie pasma i górska twierdza w Srebrnej Górze. Góry Sowie łączą historię z przyrodą.

Fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 4.0

czas: 1–2 dnitrudność: łatwa–średnia

Góry Sowie to jedno z najstarszych pasm górskich w Polsce, zbudowane ze skał liczących setki milionów lat. Są zalesione, łagodne i stosunkowo mało zatłoczone. Największy rozgłos przyniosła im jednak historia z czasów II wojny światowej – w ich wnętrzu Niemcy wydrążyli system tuneli i hal w ramach tajemniczego projektu „Riese” (Olbrzym).

Projekt Riese

W latach 1943–1945 w Górach Sowich prowadzono ogromne prace podziemne. Do budowy używano więźniów obozów koncentracyjnych i robotników przymusowych – wielu z nich zginęło. Cel projektu do dziś nie jest jednoznacznie znany: mogła to być kwatera dowodzenia, podziemne fabryki lub magazyny. Kilka kompleksów udostępniono turystom.

Osówka

Kompleks Osówka w Sierpnicy to jeden z największych udostępnionych fragmentów Riese. Trasa prowadzi przez wykute w skale korytarze i hale, niektóre zalane wodą. Na zwiedzanie warto zarezerwować ok. 1,5 godziny. Dostępne są też trasy ekstremalne – z przeprawą łodzią i przejściem przez niewykończone fragmenty.

Włodarz

Kompleks Włodarz w Walimiu ma podziemne zbiorniki wodne, po których odbywają się przejażdżki łodzią, a także rekonstrukcję obozowych baraków. Zwiedzanie z przewodnikiem przybliża warunki pracy i historię budowy.

Wielka Sowa

Wielka Sowa (1015 m n.p.m.) to najwyższy szczyt pasma. Na wierzchołku stoi kamienna wieża widokowa z początku XX wieku, z której przy dobrej pogodzie widać Karkonosze, Śnieżnik, a nawet Wrocław. Szlaki na Wielką Sowę prowadzą m.in. z Przełęczy Jugowskiej, Sokolca i Walimia – najkrótsze wejście zajmuje ok. godziny.

Twierdza Srebrna Góra

Na wschodnim krańcu Gór Sowich, w Srebrnej Górze, stoi XVIII-wieczna pruska twierdza górska – jedna z największych tego typu w Europie. Główny fort, Donżon, można zwiedzać; z jego dachu roztacza się panorama okolicy. Twierdza organizuje inscenizacje historyczne i nocne zwiedzanie.

Aktywnie

Góry Sowie są popularne wśród rowerzystów – szczególnie trasy enduro i single tracki w okolicach Srebrnej Góry.
Zimą na Przełęczy Jugowskiej i Kozich Siodłach są trasy biegowe.
W okolicy działają też niewielkie ośrodki narciarskie.

Praktycznie

W podziemiach jest chłodno (ok. 8°C) – zabierz kurtkę.
Kompleksy Riese zwiedza się z przewodnikiem o określonych godzinach.
Pamiętaj, że to także miejsca pamięci o ofiarach pracy przymusowej.

Gdzie spać

Noclegi znajdziesz w Walimiu, Sokolcu, Ludwikowicach Kłodzkich i Srebrnej Górze. Niedaleko leży Zamek Książ, również związany z projektem Riese. Więcej górskich wycieczek: kategoria Góry i szlaki górskie.